Patronun Vizyonu

Franchise zincirlerinin kaderi, patronlarının kapasitesine bağlıdır. Otuz yıldır zincirleri ve patronlarını izliyorum, bunun nedenlerini üç başlıkta topluyorum.

Franchise Rekabet Yaratır
Bir perakendecinin konsepti ve becerisi yeterliyse, kendi yöresinde para kazanır. Talep geldi diye franchise verirse, vitrine çıkmış gibi olur. Franchise alanlarına, tedarikçilerine, yöneticilerine başarısının sırlarını öğretmek zorunda kalır. Canlı çarşılarda mağaza açınca sektörün dikkatini çeker. Yöresinde gözlerden uzak, rakipsiz para kazanırken, yayılınca taklitçileriyle uğraşmak zorunda kalır. Rekabet ortamında konsepti yenilemek, girilen bölgenin ve hitap edilen kitlenin talebine uyarlamak, rakiplerin önüne geçmek gerekir. Patronun vizyonu buna yeterse, zincir sektör lideri olur, dünyaya açılır. Patronun vizyonu yetersizse rakiplerin gerisinde kalır, otantik bir müze gibi varlığını sürdürür.

Zincir Yönetim Gerektirir
Franchise zinciri, patronun yönetim tarzına uygun şekilde gelişir. Patron riske fazla meyilliyse, franchise vermenin cazibesine kapılır, yatırımcı seçerken, yatırım için borçlanırken, gereksiz riskler alır. Cesur patronun vizyonu rakiplerini geçmeye yetiyorsa sektöründe lider olur, yetmiyorsa korktuğu başına gelir, borçlarını ödeyemez, batar. Patron fazla temkinliyse her lokasyonu, her yatırımcıyı beğenmez, yayılma hızı düşer, bıraktığı boşluğu hızlı rakipleri doldurur.
Patronun yönetim tarzı otokratik veya demokratik olabilir. Kontrolcü patron kararları kendi verir, yetki vermediği için iyi yöneticiler kaçar, işi elemanlarla yönetir, büyümenin bir aşamasında tıkanır. Paylaşımcı patron işi delege eder, iyi yöneticilerle çalışır, ortak alır, büyümede sınır tanımaz.

Franchise Vermek Beceri İster
Perakendecinin başarı formülü, doğru ürün, uygun fiyat, güler yüz ve gayrettir. Franchise verirken bunlar yetmez, proje yönetimi, strateji, liderlik, eğitim, tedarik, finans, pazarlama, konsept geliştirme, algı yönetimi gibi ilave beceriler gerekir. Dükkan işletmeyi beceren herkes franchise vermeyi beceremez. Ama para kazanan dükkandan franchise almak isteyen çok olur.
Eğer patron franchise vermek için gereken becerilere sahip değilse, doğru kararları veremez, zamanında müdahale edemez, danışmanlık bile alamaz, zincir büyüdükçe anlamadığı işlerde boğulur. İş kârlı olsa bile, çalışanlar, franchise alanlar, tedarikçiler para kazanır, patron para kazanamaz.

Kim, Nasıl Franchise Vermeli
İyi niyet ve gayret perakendeye yeter, franchise vermek için beceri gerekir. Franchise vermenin bir maliyeti vardır. Deneme-yanılma yoluyla öğrenen yüksek bedel öder, başkalarının deneyiminden yararlanan tasarruf eder. Franchise verenin hatasını franchise alanlar öder, bedeli olmasa da vebali olur. Her işte olduğu gibi, franchise işinde de, işi yönetemeyecek kadar büyütmemek gerekir. Yönetmeyi beceremeyen, paylaşmayı bilmeyen, franchise vermemeli, kontrol edebileceği kadar şube açmalı. Franchise vererek büyümek isteyen, önce stratejisini iyi planlamalı, ekibini kurmalı, kaynakları bulmalı, konseptini uyarlamalı, bilenlere danışmalı, sonra franchise vermeli.